Bosna-Hersek’te her yıl haziran ayının son pazar günü düzenlenen “Ayvaz Dede Anmaları” (Ayvatovitsa), binlerce kişinin katılımıyla asırlardır yaşatılan dini, kültürel ve toplumsal yönleriyle Balkanlar’ın en köklü gelenekleri arasındaki yerini koruyor. Trakya Üniversitesi Balkan Araştırma Enstitüsü Öğretim Görevlisi Dr. Behçet Loklar, bu geleneğin tarihsel arka planını, kültürel anlamını ve günümüzdeki yansımalarını değerlendirdi.
Türkiye ile Bosna-Hersek Arasındaki Kültürel Bağ
Ayvaz Dede Anmaları’nın Balkan coğrafyasındaki en eski ve en büyük Müslüman geleneklerinden biri olduğunu ifade eden Dr. Behçet Loklar, Osmanlı dönemindeki adıyla Akhisar, günümüzdeki adıyla Prusac kasabasında düzenlenen bu etkinliğin, Ayvaz Dede isimli bir dervişe atfen yüzyıllardır sürdürüldüğünü belirtti. Loklar, bu anmaların aynı zamanda Türkiye ile Bosna-Hersek arasındaki kültürel bağları güçlendiren sembol bir gelenek olduğunu dile getirdi.
Ayvaz Dede etrafında şekillenen anlatıların Balkanlar’daki tasavvuf geleneği ve halk kültürünün önemli bir parçası olduğunu aktaran Loklar, erken Osmanlı döneminde dervişlerin İslamiyet’in yayılmasındaki rolüne dikkat çekti. Rivayetlerde yer alan su hikâyesinin, Bosna’daki su kültü ile tasavvuf geleneğinin birleşimini göstermesi bakımından kültürel değer taşıdığı vurgulandı.
Boşnakların Tarihsel Hafızasını Yaşatan Buluşma
Etkinliğin günümüzde yalnızca dini bir buluşma olmanın ötesine geçtiğini belirten Loklar, Bosna Savaşı’nın ardından bu anmaların Boşnakların tarihsel hafızasını, Müslüman kimliğini ve kültürel devamlılığını simgeleyen güçlü bir sembole dönüştüğünü ifade etti. Bu kapsamda her yıl Bosna-Hersek’in farklı bölgelerinden ve Avrupa’daki Boşnak diasporasından yoğun katılım sağlandığı kaydedildi.
Geleneksel sancaklı atlı kortejleriyle özdeşleşen etkinlik, Bosna-Hersek Kültür Bakanlığı tarafından somut olmayan kültürel miras olarak kabul ediliyor. Organizasyona Türkiye’den de Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) gibi çeşitli kurumlar destek vermeyi sürdürüyor.
Haber Merkezi
